150 godina od rođenja Somborca Ernesta Bošnjaka, jednog od pionira srpske kinematografije

Ernest Bošnjak (Foto: Wikipedia)

Ove godine obeležava se značajan jubilej - 150 godina od rođenja Ernesta Bošnjaka (1876–1943), jednog od najranijih filmskih stvaralaca na prostoru današnje Srbije te nekadašnje Jugoslavije.

Ime ovog filmskog pregalnika zauzima posebno mesto u istoriji kulture, umetnosti, ali i tehnološkog napretka, kako Sombora, tako i Srbije jer se smatra pionirom filmske umetnosti.

Ernest Bošnjak rođen je 1. januara 1876. godine u mnogočlanoj bunjevačkoj porodiici u Somboru, gradu koji će ostati trajno vezan za njegov život i stvaralaštvo. Ovaj Bunjevac iz Sombora bio je svestrana ličnost: štampar, fotograf, snimatelj, reditelj, pronalazač i zaljubljenik u nove tehnologije. Bavio se i pečatorezačkim zanatom, od čije je zarade sav prihod uložio u svoj mladalački san da od Sombora napravi Holivud. U vreme kada je film tek nastajao kao umetnost i tehničko čudo, Bošnjak je pokazao izuzetnu radoznalost i hrabrost da eksperimentiše sa pokretnim slikama, često radeći u skromnim uslovima, ali sa velikom strašću. Godine 1909. otvorio je i prvi bioskop u Vojvodini, a već 1923. osnovao je i prvu jugoslovensku tvornicu filma, kako ju je sam nazvao.

Još početkom 20. veka snimao je dokumentarne i igrane zapise, beležeći svakodnevni život, društvene događaje i duh vremena. Njegov rad predstavlja dragoceno svedočanstvo jedne epohe i pokazuje kako se film rađao daleko od velikih evropskih centara, vođen entuzijazmom pojedinaca poput Bošnjaka.

U Beču je nabavio prvi filmski projektor, koji je od 1907. koristio kako bi prikazivao kratke filmove i žurnale u somborskom pozorištu. Takođe, pokrenuo je i štampariju u kojoj je štampao svoj časopis Bački bioskop. Nekoliko godina kasnije je sa Karlom Cviršicem, vlasnikom tadašnjeg Električarskog preduzeća, odlučio da otvori i prvi bioskop.

Iako za života nije stekao široko priznanje kakvo zaslužuje, danas se Ernest Bošnjak smatra pionirom filmske produkcije na ovim prostorima. Njegovo nasleđe podseća nas na značaj pionirskog rada, istrajnosti i vere u moć umetnosti i inovacije.

Njegov rodni grad mu se odužio jednom zanimljivom statusom (koja se nalazi na Trgu Sv. Đorđa) koja ne može da ostane neprimećena, nagradom koja nosi njegovo ime (Filmski festival u Somboru). Njegov lik krasi i lokalnog pivo na čijoj se ambalaži nalazi QR koji direktno vodi do linka na kome se nalazi biografska priča o Ernestu Bošnjaku.

Statua Ernesta Bošnjaka na mestu na kojoj je 1912. snimao dokumentarni film

Obeležavanje ovog jubileja prilika je da se ime Ernesta Bošnjaka ponovo istakne u javnosti, da se mlađim generacijama približi njegova uloga u istoriji filma i da se oda priznanje čoveku koji je kamerom hvatao prve pokrete vremena.

Izvor: Visit Sombor, BBC na srpskom, Ravnoplov

Foto: Wikipedia

Video: @blaketrav YouTube